محمد على مجاهدى
162
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
شكيبى و فيضى در دربار سلاطين آن سامان ، در دستگاه عبد الرحيم خان خانان و دربار جلال الدين اكبر شاه ( 963 - 1014 ) و فرزندش جهانگير شاه ( 1014 - 1037 ) به منزلتى در خور نايل آمد و پس از سى سال اقامت در هند به سال 1021 ه . ق در احمد آباد واقع در گجرات هند بدرود حيات گفت و در مسجدى كه خود ساخته بود به خاك سپرده شد . بر سر مزار او گنبدى بنا گرديد كه هنوز برپاست . « 1 » ديوان نظيرى نيشابورى ابتدا در لاهور و سپس به كوشش دكتر مظاهر مصفا در ايران به چاپ رسيد و حاوى قالبهاى مختلف شعرى غزل ، قصيده ، تركيببند ، ترجيعبند و رباعى مىباشد . سبك شعرى شيوهء بيانى نظيرى نيشابورى در غزل متأثر از شيوهء لسان الغيب حافظ شيرازى است كه با رگههاى روشنى از سبك اصفهانى معروف به سبك هندى همراه است . وى در ديگر انواع شعر از سبك عراقى بيشتر سود مىجويد . دامنهء تأثير آثار عاشورايى نظيرى نيشابورى چندين قصيدهء فاخر آيينى در منقبت رسول خدا و امير مؤمنان و امام رضا عليه السلام دارد و در يكى از تركيببندهاى خود كه فاقد ابيات رابط در ميانهء بندها است ، به ستايش حضرت ائمهء اطهار پرداخته و هر بند از آن را به مناقب يكى از امامان معصوم اختصاص داده است . در همين تركيب دوازدهبندى ، بندهاى سوم و چهارم آن در مراثى و مناقب حضرت سيد الشهدا و امام زين العابدين عليهما السلام است ، و نمىتوان براى اين آثار معدود عاشورايى ، دامنهء تأثير چندانى را در نظر گرفت . برگزيدهء آثار عاشورايى چنان كه گفتيم ، نظيرى نيشابورى در تركيب دوازده بند آيينى خود ، بندهاى سوم و چهارم آن را به مراثى و ستايش حضرت سيد الشهدا و امام زين العابدين عليهما السلام اختصاص داده و جز اين دو مورد ، اثر منظوم ديگرى دربارهء رويداد كربلا ندارد :
--> ( 1 ) . دويست سخنور ، ص 440 و 441 .